نگاهی به تفاوت پروژه و برنامه (Program) در مدیریت پروژه

فهرست مطالب

در هر حوزه ی تخصصی اصطلاحات و عبارت‌هایی وجود دارند که درک و مفهوم نزدیکی با یکدیگر دارند. بی‌شک یکی از مفاهیم اساسی جهت آشنایی با مدیریت پروژه (Project Management)، شناخت مفاهیم و تفاوت پروژه و برنامه یا پروگرم (Program) می‌باشد.

در این مقاله از PMPiran با نگاه علمی در این موضوع پیش می‌رویم تا به درک درستی از مفاهیم پروژه و برنامه برسیم.

تعریف پروژه (project) در مدیریت پروژه چیست؟

طبق استاندارد PMBOK، بدین صورت است که پروژه (project) به مجموعه فعالیت‌های موقت به‌منظور دستیابی به محصول، خدمت و یا سرویس منحصربه‌فرد اطلاق می‌گردد. هر پروژه‌ای دارای تاریخ شروع و پایان مشخصی می‌باشد.

دراین‌بین مفهوم دیگری به نام “برنامه” نیز خودنمایی می‌کند که ما در این مقاله سعی داریم با آن بیشتر آشنا شویم و به تفاوت‌ پروژه و برنامه در مدیریت پروژه بپردازیم.

اگر تمایل دارید درک عمیق‌تر و دقیق‌تری از پروژه و مدیر پروژه به دست بیاورید، مطلب پروژه چیست و مدیر پروژه کیست را نیز در کنار این مطلب مطالعه نمایید.

منظور از برنامه چیست؟

قبل از بررسی تفاوت پروژه و برنامه باید با مفهوم برنامه در مدیریت پروژه آشنا شویم. به همین دلیل بهتر است با مثالی همراه ما باشید.

تصور کنید که در یک سازمان گروهی از پروژه‌ها و عملیات مرتبط به هم را داریم و نمی‌توانیم تک‌تک پروژه‌ها را به‌صورت انفرادی مدیریت کنیم و منفعت سازمان در صورتی رخ می‌دهد که با پروژه‌ها و عملیات مربوطه به‌صورت یکپارچه برخورد شود (Program Management). در این حالت به این مجموعه پروژه‌های مرتبط ” برنامه یا طرح” گفته می‌شود.

به‌عبارت‌ دیگر می‌توان برنامه را اینطور تعریف نمود:

یک برنامه به چندین پروژه اشاره دارد که به‌صورت یک بسته واحد مدیریت و تحویل داده می‌شوند.

 

بنابراین یک مدیر برنامه، وظیفه نظارت بر کلیه پروژه‌های متشکل از برنامه را دارد تا اطمینان حاصل شود که به نتایج خود می‌رسد. شکل زیر نمایش ساده و شماتیک یک program را نشان می‌دهد.

پیشنهاد مطالعه:
بررسی و ارزیابی تکنیک گروه کانونی به روش علمی و ساده

 

تصویری شماتیک از برنامه و ارتباط آن با پروژه‌ها
تصویری شماتیک از پروژه و برنامه و ارتباط آن‌ها با یکدیگر

 

تفاوت پروژه با برنامه در مدیریت پروژه؟

برای روشن‌تر شدن موضوع، در مبحث زیر به تفاوت‌های بین یک پروژه و برنامه می‌پردازیم.

1.ساختار (Structure)

اجزای یک پروژه مشخص و دقیق هستند. دامنه و اهداف یک پروژه (project) کاملاً مشخص است، در‌حالی‌که این مورد در برنامه (program) ‌معمولاً کمتر مشخص هستند.

از آنجاکه یک برنامه چندین پروژه را در برمی‌گیرد، تیم برنامه تمایل به بزرگ‌تر شدن دارد زیرا در آن تیم مدیران پروژه و اعضای تیم پروژه آن‌ها نیز حضور دارند.

2.تلاش (Effort)

یک پروژه نمایانگر یک تلاش واحد و متمرکز است.یک برنامه مجموعه‌ای از پروژه‌ها است که همه پروژه‌ها یک مجموعه کار مرتبط را تشکیل می‌دهند. پروژه‌های مختلف مکمل یکدیگر هستند تا برنامه را در دستیابی به اهداف کلی آن یاری دهند.

به‌احتمال زیاد پروژه‌های مختلف درون یک برنامه با هم تداخل دارند، بنابراین مدیر برنامه این هم‌پوشانی‌ها را ارزیابی می‌کند و برای اطمینان از پیشرفت روان برنامه با مدیران پروژه مربوطه کار می‌کند.

3.طول (Length)

درحالی‌که برخی از پروژه‌ها چندین سال به طول می‌انجامد اما غالباً انجام پروژه‌های معمولی خیلی طولانی نخواهد شد. اتمام برنامه‌ها غالباً مدت‌زمان زیادی طول می‌کشد زیرا قصد دارند نتیجه بیشتری را ارائه دهند بنابراین معمول است که برنامه‌ها به‌صورت فازها سازماندهی می‌شوند.

گرچه یک پروژه به‌خصوص نیز ممکن است طولانی شود و در چندین مرحله سازماندهی شود اما این اتفاق کمتر معمول است.

4.فواید (Benefits)

پروژه‌ها بر دستیابی به خروجی‌های ملموس متمرکز هستند، یعنی همان چیزی که با اتمام پروژه به دست می‌آورید. ولی برنامه‌ها روی نتایج متمرکز هستند که اغلب ملموس نیستند.

مزایای ارائه شده توسط یک برنامه به منافع جمعی پروژه‌های آن بستگی دارد. نمونه‌هایی از نتیجه یک برنامه شامل یک تغییر فرهنگی یا سیاسی در داخل یک سازمان یا تغییر در نحوه عملکرد یک سازمان است.

تفاوت مدیریت پروژه و مدیریت برنامه

آیا شیوه مدیریت پروژه (Project Management)، با مدیریت برنامه (Program Management) متفاوت است؟

پیشنهاد مطالعه:
اسکرام چیست؟ چارچوب یا متدولوژی؟ + کاربردهای اسکرام

 

آیا در مدیریت برنامه و مدیریت پروژه تفاوتی وجود دارد؟

از بسیاری جهات، مدیریت پروژه و مدیریت برنامه‌، مشابه به نظر می‌رسند. هر دو از طریق فرایندهای مدیریت نمونه کارها بر اساس این که یک یا چند طرح اصلی استراتژیک سازمان را پشتیبانی یا فعال می‌کنند، انتخاب می‌شوند.

در طول چرخه زندگی هر دو با نظارت و کنترل مداوم فرایندهای آغازین، برنامه ریزی، اجرا و خاتمه، مدیریت می‌شوند. علاوه بر این، هر دو فرایندهای مشترک مانند زمان، ریسک و مدیریت ارتباطات را اعمال می‌کنند.

بااین‌حال، مدیریت پروژه‌ها و برنامه‌ها تم‌ها و تمرکزهای کاملاً متفاوتی دارند که پیامدهای عمده‌ای بر سبک مدیریت دارند:

یک پروژه موفق “به‌موقع و مطابق با بودجه” ارائه می‌شود. این در حالی است که یک برنامه باید متمرکز بر مزایای کلی ایجاد شده، زمان بیشتر یا صرف هزینه بیشتر برای تحویل منافع بیشتر باشد تا نتیجه خوبی حاصل شود. با استفاده از برنامه‌ها، “ارزش” بیشتر از بودجه محرک است.

مدیران پروژه بر تولید بهینه اقلام قابل تحویل متمرکز هستند. مدیران برنامه بر یکپارچه‌سازی محصولات قابل تحویل در عملیات سازمان متمرکز هستند تا حداکثر سود حاصل از استفاده از محصولات قابل تحویل را به دست آورند.

مدیریت سهام‌داران مسئله بسیار پیچیده و مهمی برای مدیران برنامه است، زیرا بیشتر مزایای آن فقط در آینده قابل تحقق است. مدیران پروژه باید در چارچوب محدودتر کار کنند.

چارچوب مدیریت ریسک یک پروژه باید تا حد زیادی قابل‌تعریف باشد. مشخصات مدیریت ریسک یک برنامه پایان باز است و به شدت تحت تأثیر عوامل خارجی است.

جمع‌بندی

همان طور که در متن اشاره شد به تفاوت پروژه و برنامه در مدیریت پروژه پی بردیم. حال به طور خلاصه باید بدانید که برنامه‌ها صرفاً پروژه‌های بزرگ نیستند، بلکه با آن‌ها متفاوت هستند!

در اصل تفاوت پروژه و برنامه در تمرکز مدیریت است. مدیریت پروژه بر ایجاد یک محصول قابل تحویل با حداکثر کارایی ممکن متمرکز است، مدیریت برنامه بر حداکثر رساندن منافع حاصل از سازمان متمرکز است.

تفاوت اصلی بین یک پروژه و یک برنامه از کار را می‌توان به شرح زیر توصیف کرد:

پیشنهاد مطالعه:
چرا باید از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) استفاده کنیم؟

پروژه‌ها شامل تحویل محصولی برای برآوردن نیازها و انتظارات ذی‌نفعان با حداقل تغییرات غیرضروری است. عنصر اصلی در مدیریت پروژه کارایی است. برنامه‌ها (program) در مورد ارائه منافع به سازمان در محدودیت‌های مشخص شده و همسو با اهداف استراتژیک آن است.

تغییر عناصر درون یک برنامه برای به حداکثر رساندن مزایای واقعاً تحقق‌یافته و حفظ همسویی با تغییر اهداف استراتژیک ضروری است. تمرکز اصلی مدیریت برنامه در ارائه ارزش، همکاری هماهنگ با عناصر عملیاتی و استراتژیک سازمان است.

 

مطالب زیر را حتما بخوانید:

در تصویر میخوانید چگونه بهتر برون سپاری کنیم؟

چگونه بهتر برون‌‌ سپاری کنیم؟

برون‌ سپاری می‌تواند مزایای بسیاری را برای کسب و کار شما به ارمغان بیاورد، اما طی این مسیر، خطرات و چالش‌هایی شما را تهدید خواهد کرد که می‌توانید با مدیریت درست میزان آن‌ها را کاهش دهید. ما در این مقاله به دنبال بهبود روند برون‌سپاری هستیم.

ادامه مطلب »
روش‌های شناسایی الزامات پروژه

پنج روش شناسایی الزامات پروژه

قبل از تدوین برنامه زمانی پروژه باید بدانید که چه کاری قرار است انجام شود و چه الزاماتی دارد. اینجا به معرفی 5 روش می پردازیم که می توانید در کار کردن با تیم و ذینفعان به کار بگیرید تا الزامات پروژه را شناسایی کنید.

ادامه مطلب »
در شکل مدیریت یک پروژه ساخت و ساز را مشاهده میکنید.

پنج راه عملی برای این که مدیر پروژه ساخت و ساز بهتری باشید

هدف نهایی هر پروژه ساخت، انجام دادن آن در زمان مشخص و با بودجه ای محدود است. پروژه ها در بیشتر اوقات به دلیل اشتباهات ارتباطاتی، نداشتن جهت گیری با ثبات، تغییرات در روحیه ی تیم، مدیریت زمان ضعیف و ناتوانی در هماهنگ شدن با تغییرات دچار مشکل می شوند. اعمال تغییراتی ساده در تکنیک های مدیریت، شیوه های ارتباطاتی و نرم افزارهای مدیریت پروژه، می تواند منجر به تغییرات بزرگی در روحیه تیم و اجرای موفق پروژه‌های ساخت و سازی گردد.

ادامه مطلب »

دوره‌های پیشنهادی ما :

دوره جامع تحلیلگر حرفه‌ای کسب‌وکار

دوره جامع تحلیلگر حرفه‌ای کسب‌وکار

این دوره با هدف انتقال مفاهیم و ایجاد مهارت‌های مورد نیاز در زمینه تحلیل کسب‌وکار طراحی شده و دانشجویان را در جهت تعریف، مدیریت، استخراج، تحلیل، تایید و مستندسازی نیازمندی‌های کسب‌وکار برای ارائه راه حل‌های مناسب در جهت پاسخگویی به نیارمندی‌ها و دستیابی سازمان به اهداف تعیین شده آن، آموزش می‌دهد.

ادامه مطلب »

دوره آمادگی آزمون PSM I (اسکرام مستر حرفه‌ای)

رویکرد چابک (Agile) تغییرات گسترده‌ای در توسعه نرم‌افزار و مدیریت پروژه ایجاد کرده است و به همین دلیل تقاضا برای متخصصان IT آشنا با این رویکرد افزایش پیدا کرده است. به همین منظور شرکت PMPiran دوره‌ ‌ای به منظور آشنایی با مدیریت پروژه چابک (Agile) و روش Scrum برای افراد علاقمند به این چارچوب در نظر گرفته است.

ادامه مطلب »
دوره آمادگی آزمون PMP برای اخذ مدرک PMP - PMPiran

دوره جامع مدیریت حرفه‌ای پروژه و آمادگی آزمون ®PMP

برای دریافت گواهینامه ارزشمند PMP دوره ویژه ای در نظر گرفته ایم، که تا لحظه قبولی در آزمون با شما همراه هستیم. این دوره شامل آموزش کامل استاندارد PMBOK، شبیه ساز آنلاین آزمون و جلسات نامحدود رفع اشکال تا لحظه قبولی در آزمون PMP می باشد.

ادامه مطلب »

تفسیر کامل شرایط عمومی پیمان

دانشکده مهندسی صنایع و سیستم های مدیریت دانشگاه صنعتی امیرکبیر(پلی تکنیک)با همکاری شرکت PMPiran و با اتکا به مدیران حرفه ای پروژه و اساتید برتر دانشگاه، با هدف ارتقای مهارت و دانش مورد نیاز مدیریت پروژه و از بین برد خلاء بین دانشگاه و صنعت دوره آموزشی “جامع مدیریت پروژه” را برگزار می کند.

ادامه مطلب »
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments